CIB ne demek? Sadece oyun, tam kutulu ve sıfır farkı
CIB, İngilizce complete in box ifadesinin kısaltması; Türkçesi tam kutulu. Oyun koleksiyonculuğunda, elinde oyunun kendisi, orijinal kutusu ve orijinal kullanım kılavuzu birlikte var demektir. Bu kısaltmayı eBay ilanlarında, fiyat rehberlerinde ve koleksiyoncu forumlarında sık sık görürsün; sahibinden ilanlarında da giderek daha çok karşına çıkıyor.
Tam kutulu, fiyat rehberlerinin çoğunun kullandığı üç durum etiketinden biri; diğer ikisi sadece oyun (loose) ve sıfır (new). Kopyana hangisinin uyduğu, fiyatı neredeyse her şeyden daha çok etkiler. Aşağıda her etiketin ne anlama geldiğini, farklı oyun türlerinde neyin "tam" sayıldığını ve alıcı ne aldığını tam olarak bilsin diye kendi kopyanı nasıl tarif edeceğini bulacaksın.
Bir bakışta sadece oyun, tam kutulu ve sıfır
| Durum | Neler dahil | Başka hangi adlarla görürsün |
|---|---|---|
| Sadece oyun (loose) | Yalnızca kaset ya da disk | Sadece kaset, sadece disk, kutusuz |
| Tam kutulu (CIB) | Oyun, orijinal kutusu ya da kabı ve orijinal kılavuzu | Kutulu, komple, complete |
| Sıfır (new) | Her şey, fabrika jelatini hiç açılmamış | Jelatinli, açılmamış, sealed, NIB |
Akılda tutman gereken birkaç nokta:
- Sadece oyun, oyunun ne kadar temiz olduğunu söylemez. Kutusuz bir kasetin etiketi kusursuz da olabilir, yırtık da. Bu ifade yalnızca neyin dahil olduğunu anlatır.
- Tam kutulu, orijinal kutu ve kılavuz demektir. Fotokopi bir kılavuz ya da sonradan basılmış bir kutu sayılmaz; dürüst bir ilan bunu belirtir.
- Sıfır, fabrika jelatininin hiç açılmadığı anlamına gelir. Jelatin bir kez açıldı mı, oyun kimse oynamamış olsa bile tam kutulu sayılır.
Neyin "tam" sayıldığı
Mantık basit: oyun sıfırken satıldığında paketin içinden ne çıktıysa hepsi. Pratikte ise oyunun türüne göre değişir.
Kasetli oyunlar (NES, SNES, N64, Game Boy)
Tam genelde kaset, karton kutu ve kılavuz demektir. Bu oyunların çoğu ekstralarla da gelirdi: NES kasetleri için plastik toz kılıfı, kutunun içindeki karton yuva, posterler, haritalar, kayıt kartları ya da kataloglar gibi.
Bu ek parçaların "tam" sayılmak için gerekli olup olmadığı konusunda koleksiyoncular tam anlaşamıyor. Fiyat rehberleri genellikle oyun, kutu ve kılavuzu tam kutulu kabul eder. Kopyanda ekstralar varsa ilanda yaz. Eksikse onu da söyle. Net olmak, sonradan tanım üzerine tartışmaktan iyidir.
Diskli oyunlar (PlayStation, GameCube, Dreamcast, Xbox)
Tam; disk, basılı kapak görseli olan orijinal kap ve kılavuz demektir. Değiştirilmiş kaplara dikkat et. PlayStation'ın ince plastik kapları kolay çatlar ve sık sık değiştirilir; orijinal kapak görseli ve kılavuz duruyorsa alıcıların çoğu bunu sorun etmez. Kap orijinal değilse belirtmen yeterli.
Plastik kap ve karton kutu
Nintendo kasetleri karton kutularla geldi. Sega Mega Drive oyunlarının çoğu ise sert plastik, kapaklı kutularla çıktı; en azından yaklaşık 1995'e kadar, sonra pek çok yeni Mega Drive oyunu kartona geçti. Diskli oyunlar da plastik kaplarla geldi. Aşağıda göreceğin gibi bu fark değeri etkiler.
Japonya ve Avrupa sürümleri
Aynı kurallar geçerli ama ambalaj farklı. Japon Super Famicom oyununun kendine ait kutusu ve kılavuzu vardır; Avrupa sürümü ise çok dilli bir kılavuzla gelebilir. Türkiye'de elden ele dolaşan kopyaların büyük kısmı Avrupa (PAL) sürümüdür. Avrupa kutusunun içindeki Amerikan kılavuzu o kopyayı tam yapmaz. Fiyatlar da aynı nedenle bölgeye göre değişir, bu yüzden kopyanın gerçekte ait olduğu pazara bakmakta fayda var.
Tam kutulu bir kopya neden genelde daha pahalı
Kısa cevap: kutuların çoğu günümüze ulaşmadı.
80'ler ve 90'larda pek çok çocuk yeni oyunu açtı, oynadı ve karton kutuyu attı. Önemli olan kasetti. Onlarca yıl sonra kutusuz kasetler her yerde, ama kılavuzuyla birlikte iyi durumda bir kutu bulmak çok daha zor. Bu yüzden kasetli bir oyunun tam kutulu kopyası çoğu zaman sadece oyun fiyatının birkaç katına satılır; kutular ve kılavuzlar da ayrı ayrı alıcı bulur.
Plastik kaplarla gelen oyunlarda bu fark genelde daha küçüktür. İnsanlar Mega Drive kutularını ve PlayStation kaplarını sakladı, çünkü bunlar ambalaj değil saklama kabıydı. Daha çok tam kopya günümüze ulaştı, yani tam kopyalar daha az nadir.
Her etiketin içinde de durum önemlidir. Ezilmiş bir kutu, yırtık bir kılavuz ya da sökülürken kapak görselini de koparmış bir fiyat etiketi, kopya teknik olarak tam olsa bile değeri düşürür.
Sıfır ve jelatinli oyunlar hakkında bilmen gerekenler
Sıfır ya da jelatinli oyunlar aralığın en tepesinde durur ve en dikkatli olman gereken yer de burasıdır.
- Jelatin orijinal olmalı. Yeniden jelatinleme yapılıyor ve yeniden jelatinlenmiş bir oyun aslında taze plastiğe sarılmış tam kutulu bir oyundur. Sıfır fiyatı ödemeden önce o platform ve dönemde fabrika jelatininin nasıl göründüğünü öğren.
- "Sıfır gibi" sıfır değildir. Bazı ilanlar açılmış ama neredeyse hiç kullanılmamış bir oyuna "sıfır" der. Fiyat rehberlerinde sıfır, fabrika jelatinli demektir. Gerisi tam kutuludur.
- Puanlanmış (graded) oyunlar ayrı bir pazardır. Puanlanmış oyun, bir derecelendirme şirketi tarafından durum puanı verilip şeffaf plastik bir kutuya mühürlenmiş oyundur. Bu kopyalar ayrı bir pazarda satılır, o yüzden puanlanmamış bir kopyayı değerlendirirken onların fiyatlarını kullanma.
Karşına çıkabilecek diğer etiketler
- Sadece kutu ya da sadece kılavuz. Yalnızca kutu ya da yalnızca kılavuz. Bunlar ayrı satılır, çünkü insanlar kutusuz bir oyunu tamamlamak için alır.
- Oyun ve kutu, kılavuz yok (ya da oyun ve kılavuz, kutu yok). Tam kutulu değildir. Bazı satıcılar "kılavuzu eksik CIB" diye yazar; bu açık ve dürüst bir ifadedir.
- Platinum, Player's Choice, Greatest Hits, Nintendo Selects. Farklı etiket ya da kap tasarımıyla çıkan ekonomik yeniden baskılar. Avrupa'da en çok Platinum serisiyle karşılaşırsın. Koleksiyoncular bunları genelde orijinal baskıdan ayrı tutar ve yeniden baskılar çoğunlukla daha ucuza satılır. Fiyata bakmadan önce hangi sürüme sahip olduğunu kontrol et.
- Reprodüksiyon kutu ya da kılavuz. Yeni basılmış kopyalar; bazen kutusuz bir oyunu "tamamlamak" için satılır. (Kasetin tamamı kopyalanmış reprodüksiyon kasetler de var.) Vitrin rafı için olur, ama o kopya orijinal tam kutulu değildir ve ilanda ne olduğu yazılmalıdır.
- Test edildi ya da çalışıyor. Bu tamlıkla değil, çalışmayla ilgilidir. Bilmek iyidir ama durum etiketinden ayrı bir konudur.
Kendi kopyanı nasıl tarif edersin
Satıyor, takas ediyor ya da sadece koleksiyonunu kayda geçiriyor ol, en işe yarar tarif parçaları ve durumlarını sıralar:
- Neyin dahil olduğunu tam olarak yaz. "Kaset, kutu ve kılavuz, poster yok" ifadesi "tam"dan iyidir.
- Her parçayı tarif et. Kaset etiketindeki aşınma, kutudaki kırışık ya da yırtıklar, kılavuzdaki yazılar ya da eksik sayfalar.
- Sattığın her şeyin fotoğrafını çek; kutunun arkası ve kaset etiketinin yakın çekimi dahil.
- Uyan etiketi kullan. Kılavuz eksikse tam kutulu değildir. Jelatin açıldıysa sıfır değildir.
- Bölgeyi ve sürümü belirt. Amerika, Avrupa ya da Japonya; orijinal baskı mı yeniden baskı mı.
İpucu: Doğru tarif, anlaşmazlıkların çoğunu önler. Sorun genelde "tam" kelimesi satıcı için bir şey, alıcı için başka bir şey ifade ettiğinde başlar.
Duruma göre değeri kontrol etmek
Hangi etiketin uyduğunu bildikten sonra doğru fiyata bakabilirsin. RetroWorth uygulamasında oyunu tararsın (barkodu olmayan kutusuz bir kaseti bile), Sadece oyun, Tam kutulu ya da Sıfır seçersin ve pazarı belirlersin: Amerika, Avrupa ya da Japonya. Tahmini değer aralığı buna göre güncellenir. Bu, piyasa fiyatlarına dayalı bir tahmindir, bir ekspertiz değildir; değerli bir şeyi satmadan önce yakın tarihli satışlara da bak.
Kopyan iki etiket arasında kalıyorsa, örneğin kutusu var ama kılavuzu yoksa, hem sadece oyun hem de tam kutulu tahmine bak. Gerçek satış fiyatı genelde ikisinin arasında bir yere düşer.