Reprodüksiyon Kaset Nedir ve Nasıl Anlaşılır?

Reprodüksiyon kaset ya da kısaca "repro", bir oyunun modern bir devre kartına yazılıp kaset kasasına konulmuş, orijinal konsolda çalışan resmî olmayan kopyasıdır. Yayıncı tarafından üretilmemiş ya da lisanslanmamıştır. Bazı repro kasetler, sadece oynamak isteyenler için açıkça repro olarak satılır. Bazıları ise orijinalmiş gibi gösterilir ve alıcıların zarar gördüğü yer de burasıdır. Koleksiyon parçası olarak repro kasetler, orijinal oyunun değerini taşımaz.

Bu rehber reprodüksiyon oyunun ne olduğunu, repro kasetlerin neden var olduğunu, bir değerleri olup olmadığını ve NES, SNES, N64 ve Game Boy kasetlerinde bunları fark etmeni sağlayan genel kontrolleri anlatıyor.

Reprodüksiyon oyun nedir?

Resmî olmayan kasetler için birkaç farklı kelime kullanılır ve anlamları birbirine karışır:

• Reprodüksiyon (repro): bir oyunun kopyası; çoğu zaman orijinale benzetilerek yapılır, etiketinde bazen "reproduction" yazar, bazen yazmaz.
• Sahte ya da çakma: orijinalmiş gibi satılan kopya. Bir repro, biri onu bu şekilde sattığı anda sahteye dönüşür.
• Korsan (bootleg): lisanssız kopyalar için daha eski bir terim; çoğu zaman o dönemin kendisinden kalma, tuhaf etiketli ya da isimli kasetler. 90'larda Türkiye'de "Atari" diye satılan Micro Genius gibi Famicom klonlarının çok oyunlu kasetleri buna iyi bir örnek.
• Reshell: orijinal kasası ya da etiketi değiştirilmiş kaset. Orijinal bir oyun yeni kasaya alınabilir; bir repro kart da orijinal bir kasaya taşınabilir. Kasetin dışının her zaman tüm hikâyeyi anlatmamasının nedeni bu.

Koleksiyoncular için asıl nokta şu: bir kaseti değerli yapan, orijinal yayıncının ürettiği asıl ürün olması. Bir repro, ne kadar iyi görünürse görünsün, o değildir.

Repro kasetler neden var?

İnsanların bunları yapması ve alması için birkaç dürüst neden var:

• Hayran çevirileri. Bazı oyunlar yalnızca Japonya'da çıktı. Hayranlar bunların bir kısmını İngilizceye çevirdi ve repro kasetler bu çevirilerin gerçek donanımda oynanmasını sağladı. Game Boy Advance'teki Mother 3 bilinen bir örnek. Çeviriyi yapan hayranlar emeklerinin kâr için satılmasına itiraz etti, yani bu hayranlar arasında bile gri bir alan.
• Pahalı orijinaller. Orijinal kopya çok pahalıysa repro, koleksiyoncu fiyatı ödemeden oyunu oynamayı sağlar.
• Hack'ler ve çıkmamış oyunlar. Hayran yapımı hack'ler ve hiç kasette çıkmamış oyunlar da repro olarak ortaya çıkar.

Sorun repro kasetlerin var olması değil. Sorun, bir repro bir kez piyasaya çıktıktan sonra bilmeyen ya da umursamayan biri tarafından orijinal diye yeniden satılabilmesi.

Reprodüksiyon kasetlerin bir değeri var mı?

Oynamak için bir repro, o oyunu oynamaya ne kadar vereceksen o kadar eder. Koleksiyon parçası olarak ise orijinal oyunun değerini taşımaz. Bir oyunun fiyat rehberleri ve satış verileri orijinal ürünü anlatır.

Ticari oyunların repro kopyaları, hak sahibinin izni olmadan yapılır. Büyük pazar yerleri izinsiz kopyalara izin vermez; örneğin eBay'in sahte ürün politikası, oyunların izinsiz kopyalarını yasak ürünler arasında sayar. Yani açıkça repro diye etiketlenmiş bir kaseti satmak bile bir platformun kurallarına aykırı olabilir.

Reprodüksiyon kaset nasıl anlaşılır

Tek bir kontrol bir kasetin orijinal olduğunu kanıtlamaz. Birkaç işarete birlikte bak ve devre kartını en güvenilir işaret olarak kabul et. El konsolları için ayrıntılı, adım adım kontroller için sahte Game Boy oyunları ve sahte Pokémon oyunları rehberlerimize göz at.

Neredeyse her kasette işe yarayan kontroller

• Fiyat ve hikâye. Piyasanın çok altında nadir bir oyun ya da elinde aynı oyundan çok sayıda olan bir satıcının sattığı, zor bulunan bir oyunun "jelatinli" kopyası uyarı işaretidir.
• Etiket baskısı. Orijinal etiketler keskin ve düzgün basılmış görünür. Repro etiketlerde renkler çoğu zaman fazla canlı, yazılar hafif bulanık ya da etiket parlak bir çıkartma gibidir.
• Kasa ve plastik. Kasanın rengini, dokusunu ve oturuşunu orijinal olduğunu bildiğin bir kasetle karşılaştır. Boşluklar, kaba birleşim yerleri ve garip hissettiren plastik not edilmeye değer işaretlerdir.
• Vidalar. Nintendo kasetlerinin çoğunda güvenlik vidası kullandı. Sıradan yıldız vida, kasetin sahte olduğunu ya da açılıp yeniden toplandığını düşündürür. İlk NES kasetleri bunun istisnası, aşağıya bak.
• Kart. Orijinal kartlarda üreticinin adı, bir yıl ve düzgün parça numaraları bulunur. Repro kartlar çoğu zaman jeneriktir, orijinalinden küçüktür ya da üzerinde elle lehimlenmiş teller görülür.

NES ve SNES

• Vidalar. Yaklaşık 1985–1987 arasındaki ilk NES kasetlerinde beş adet sıradan vida kullanıldı. Sonraki NES kasetlerinde ve SNES kasetlerinde güvenlik vidası var. Yani NES kasetinde sıradan vida, yalnızca kasetin dönemiyle uyuşmuyorsa ciddi bir uyarıdır.
• Kasa yazıları. Orijinal kasalarda kalıpla işlenmiş net yazılar ve kodlar bulunur. Kasetin arkasını aynı oyunun orijinal olduğu bilinen bir kopyasının fotoğraflarıyla karşılaştır: eksik, bulanık ya da farklı yazılar uyarı işaretidir.
• Kart. Orijinal kartlarda "Nintendo" ve bir yıl basılıdır, çiplerin üzerinde düzgün yazılar vardır ve kart kasanın büyük kısmını doldurur. Çipi kaplayan siyah bir epoksi damlası, kasadan çok daha küçük bir kart ya da elle lehimlenmiş teller repro olduğuna işaret eder.

Nintendo 64

• Arka etiketteki damga. Pek çok orijinal N64 kasetinin arka etiketine küçük bir numara bastırılmıştır; parmağınla bir çukur gibi hissedebilirsin. Repro kasetler bunu çoğu zaman atlar ya da mürekkeple basar. Alet gerektirmeyen en hızlı kontrol budur.
• Etiketin görünüşü. Aşırı doygun renkler, yumuşak yazılar ya da çok parlak bir çıkartma yüzeyi repro etiketlerde sık görülür.
• Kart. Orijinal kartta "Nintendo", bir model numarası ve bir yıl bulunur. Boş bir kart ya da yalnızca jenerik bir kod taşıyan kart, güçlü bir repro işaretidir.

Game Boy, Game Boy Color ve Game Boy Advance

El konsolu kasetleri en çok sahtesi yapılanlar; hepsinden çok da Pokémon oyunları. Yukarıdaki genel kontroller burada da geçerli: etiket baskısı, kasa ayrıntıları ve hepsinden önemlisi, orijinal kasetlerde Nintendo yazıları taşıyan kart. Ayrıntılar her el konsolu için, hatta her oyun için farklı olduğundan bunları ayrı rehberlerde ele alıyoruz: Game Boy oyunu sahte mi, nasıl anlaşılır ve Pokémon oyunu sahte mi, nasıl anlaşılır.

Önce kontrol et, sonra değerine bak

Bir kasetin orijinal olduğundan emin olduğunda, sıradaki soru genelde ne kadar ettiğidir. Tahmini değer burada işe yarar.

RetroWorth bir oyunu etiketinin, kutusunun ya da kutusuz kasetin fotoğrafından tanır ve duruma (Sadece oyun, Tam kutulu, Sıfır) ve bölgeye göre tahmini bir değer aralığı gösterir. Bu tahminler, orijinal oyunun derlenmiş piyasa satış verilerinden gelir. Uygulama oyunların orijinalliğini doğrulamaz ya da sahteleri tespit etmez; etiketi kopyalanmış bir repro, fotoğrafta orijinali gibi görünebilir. O yüzden önce yukarıdaki kontrolleri yap, sonra tara.

Repro kaseti dürüstçe satmak ya da almak

Elinde bir repro varsa, onu dürüstçe elden çıkarmanın yolu basit:

1. Açıkça söyle. "Reprodüksiyon" ya da "repro" ifadesini küçük harflerle bir köşeye değil, başlığa ve açıklamaya yaz.
2. Önce platformun kurallarına bak. Pek çok pazar yeri, ticari oyunların reprodüksiyonlarına hiç izin vermez.
3. Repro olarak fiyatla. Orijinal oyunun değerini referans alma.

Alıcıysan, arka etiketin ve pahalı oyunlarda kartın fotoğrafını iste. Orijinal bir kopyası olan satıcı buna nadiren itiraz eder.

Sık sorulan sorular

İlanda "repro" ne anlama gelir?

Reprodüksiyonun kısaltmasıdır: orijinal kaset değil, oyunun resmî olmayan bir kopyası. İlanda "repro" yazıyorsa koleksiyonluk sürümü almıyorsun demektir.

Repro kaset almaya değer mi?

Oynamak için değebilir; yeter ki ne aldığını bil ve repro fiyatı öde. Koleksiyon için değmez. Orijinal bir kopyanın değerini korumaz.

Orijinal bir oyunda repro parçalar olabilir mi?

Evet. Etiketler değiştirilir, kasalar yenilenir ve pek çok alıcı bunları tamamen orijinal kopya değil, reshell olarak görür. Satarken değiştirilmiş her parçayı belirt.

RetroWorth oyunumun repro olup olmadığını söyler mi?

Hayır. RetroWorth oyunları tanır ve orijinal kopyalar için tahmini değerleri gösterir. Sahteleri tespit etmez, bu yüzden tahminine güvenmeden önce oyunun orijinalliğini kontrol et.